Polska Akademia Księgarstwa

Polska Akademia Księgarstwa czyli pierwsze studia księgarskie na poziomie uniwersyteckim zainicjowane zostały w grudniu 2014 roku podczas spotkania przedświątecznego w kawiarni Czytelnika przy ul. Wiejskiej w Warszawie, miejscu uważanym powszechnie za kultowe, a więc najbardziej właściwe dla narodzin tak ważnej dla polskiej książki inicjatywy, wręcz stworzone do tego rodzaju idei. Przecież w tym miejscu przez dziesięciolecia spotykali się najwybitniejsi twórcy i tutaj głosili swoje idee.

Z inicjatywą wystąpił Grzegorz Gauden, który w latach 2008 - 2016 był dyrektorem Instytutu Książki. Podzielił się tą myślą z Grzegorzem Majerowiczem, wiceprezesem Polskiej Izby Książki, który jest spadkobiercą wspaniałych rodzinnych tradycji księgarskich - po mamie Izabelli, zmarłej w roku 2016 oraz po ojcu Kazimierzu, który do dzisiaj wśród starszych w zawodzie uchodzi za najważniejszego księgarza czasów minionych, gdy stał na czele kolejnych instytucji księgarskich. Dołączył do tej pary dwóch Grzegorzów jeszcze Włodzimierz Albin, prezes PIK oraz Piotr Dobrołęcki, przedwoniczący sekcji Wydawców Akademickich i Naukowych PIK.

Ideę Polskiej Akademii Księgarstwa czyli PAK połączono z ogromnym potencjałem, jaki został zgromadzony w trakcie prowadzonych od 1998 roku studiów podyplomowych na Uniwersytecie Warszawskim w Instytucie Informacji Naukowej i Studiów Bibliograficznych. W 2016 roku Instytut zlikwidowano, jednakże cały jego dorobek wraz z kadrą naukową i dydaktyczną wszedł w struktury nowego Wydziału Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii. Kierownikiem studium, które nosi nazwę Podyplomowych Studiów Polityki Wydawniczej i Księgarstwa jest dr hab. Marek Tobera, a sekretarzem dr Agnieszka Chamera-Nowak. Założenia nowego kierunku czyli Polskiej Akademii Księgarstwa oparte zostały o sprawdzone doświadczenia istniejących już poprzednio studiów i prowadzone pod kierownictwem tych samych osób. Wprowadzono także nowe tematy, które odpowiadaja założeniom PAK i odnoszą się ściśle do problemów księgarskich.

Koncepcja PAK uzyskała pełne wsparcie od prof. Dariusza Kuźminy, ówczesnego dyrektora Instytutu Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych, a od 2016 roku prodziekana Wydziału Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii. zostały opracowane podstawowe dokumenty i założenia programowe, dokonano wyboru kadry dydaktycznej, rekrutującej się głównie z osób prowadzących praktyczną działalność na rynku książki. Zwrócono się także do dyrekcji Targów Książki we Frankfurcie w sprawie przyjęcia słuchaczy PAK podczas edycji w październiku 2015 roku w ramach podróży studyjnej, którą zorganizowała wyspecjalizowana agencja turystyczna na zlecenie PIK za środki przyznane przez Instytut Książki.

Została powołana Rada Programowa PAK, której kapitułę tworzyli: Grzegorz Gauden, prof. Dariusz Kuźmina i Włodzimierz Albin, a w skład Rady weszli przedstawiciele Instytutu Książki, trzech organizacji księgarskich (SKP, OSK i IKP), a także PIK oraz wydawcy. Rada Programowa odbyła dwa posiedzenia w warszawskiej siedzibie Instytutu Książki, w Pałacu Kultury i Nauki i nakreśliła kierunki działania. Do prac włączyło się aktywnie biuro PIK kierowane przed dr Grażynę Szarszewską, która dokładała wszelkich starań, aby PAK mógł stać się faktem. Do prowadzenia spraw organizacyjnych została zaangażowana Maria (Marytka) Czarnocka, która ma doświadczenie zebrane w wielu działaniach na rynku książki. Zostały uzgodnione i podpisane trzy porozumienia: trójstronne porozumienie między Instytutem Książki, Instytutem Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych UW oraz Polską Izbą Książki oraz umowy dwustronne między IK, PIK, IINiSB UW a PIK.

Praktycznie PAK ruszył 19 października 2015 roku, kiedy 24 osoby rozpoczęły podróż studyjną na Targi Ksiażki we Frankfurcie. Program zorganizowany przez Vladkę Kupską z dyrekcji frankfurckich targów był bardzo bogaty. Odbyło się szereg profesjonalnych spotkań na tematy nie tylko księgarskie, ale też dotyczące całego rynku książki. Pouczające były też spotkania w trzech frankfurckich księgarniach: woelkiej księgarni sieci Hugendubel, mniejszej księgarni religijnej Carolus oraz małej księgarni osiedlowej. Organizację wyjazdu nadzorowała dr Agnieszka Chamera-Nowak, sekretarz studium podyplomowego, która potem sprawowała bezpośrednią pieczę nad przebiegiem zajęć podczas obu semestrów PAK oraz podczas egzaminów końcowych.

Po powrocie z Frankfurtu dokończono rekrutację, chociaż nie można było przyjąć wszystkich chętnych na kierunek noszący nazwę Podyplomowe Studia Polityki Wydawniczej i Księgarstwa - Polska Akademia Księgarstwa. Ostatecznie przyjęto 35 sluchaczy, co zresztą wymagało od organizatorów dużego wysiłku, aby wszystkie zajęcia mogły odbywać się we właściwy sposób. W pierwszym zimowym semestrze jednocześnie w zajęciach brało udział 50 osób ponieważ razem ze studentami PAK studiowali słuchacze podyplomowych studiów edytorstwa, tradycyjnego kursu prowadzonego przez UW. Organizacja zajęć była prowadzona profesjonalnie przez pracowników UW, dzięki czemu studia na obu kierunkach przebiegły prawidłowo.

Oficjalna inauguracja PAK odbyła się uroczyście w sali kolumnowej Instytutu Historycznego UW. Przemawiali: prof. Elżbieta Barbara Zybert, dziekan Wydziału, prof. Dariusz Kuźmina, dyrektor Instytutu Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych UW oraz Grzegorz Gauden, dyrektor Instytutu Książki. Wykład inauguracyjny wygłosił Włodzimierz Albin, prezes Polskiej Izby Książki. W ten sposób rozpoczęła się nauka na pierwszych w Polsce studiach księgarskich na poziomie uniwersyteckim.

W trakcie studiów słuchacze zbierali się co dwa - trzy tygodnie na trzydniowych zjazdach (od piątku do niedzieli). Koszty pokrywał Instytut Książki ze środków przydzielonych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

W trakcie roku akademickiego odbywały się wykłady, konwersatoria i panele dyskusyjne, które prowadzili praktycy rynku księgarskiego: Grzegorz Majerowicz, dr Jan Lus, Jerzy Okuniewski i Tadeusz Prześlakiewicz. W panelu dotyczący współpracy księgarzy z samorządami, na który zaproszono Ewę Masny, wiceprzewodniczącą Rady Warszawy, wzięli udział również Małgorzata Kanownik (Instytut Książki), Grzegorz Majerowicz (PIK) i Jerzy Mechliński (OSK). Dodatkowymi, chociaż nieobowiązkowymi zajęciami, były spotkania w trakcie Warszawskich Targów Książki w maju 2016 roku z udziałem słuchaczy PAK.

Pierwsza edycja PAK zakończyła się we wrześniu 2016 roku sesją egzaminacyjną. Egzaminy zdali wszyscy słuchacze. Polska Akademia Księgarstwa stanowi niezwykle ważny krok w dziejach szkolnictwa zawodowego księgarzy, a nawet całego księgarstwa. Zarówno organizatorzy i kierownictwo studiów jak i wykładowcy oraz pierwsi absolwenci mieli świadomość, że uczestniczyli w wydarzeniu historycznym.

dokumenty do pobrania:

Druga edycja PAK - informacje

Rada programowa, wykładowcy, program i absolwenci pierwszej edycji PAK