Jak informuje FEP (Federation of Eeuropean Publishers), KE opublikowała raport „Study on the discoverability of diverse European cultural content in the digital environment”. Znaczna jego część poświęcona jest sektorowi książki.

Z całym raportem można zapoznać się tutaj: Study on the discoverability of diverse European cultural content in the digital environment

Fragmenty streszczenia dotyczące sektora książki:

Europejski sektor książki nadal silnie opiera się na działaniach offline: około 75% sprzedaży nadal odbywa się w księgarniach stacjonarnych, które zapewniają zaufaną selekcję, zaangażowanie społeczności i spersonalizowane rekomendacje. Biblioteki również odgrywają kluczową rolę w dostępie i integracji. Marketing szeptany pozostaje najbardziej zaufanym kanałem zdobywania wiedzy, co pokazuje, że sieci społecznościowe nadal kształtują wybory czytelnicze. Jednocześnie digitalizacja poszerzyła rynek dzięki e-bookom, audiobookom i usługom subskrypcyjnym.

Społeczności w mediach społecznościowych wpływają obecnie na zdobywanie informacji o książkach – zwłaszcza wśród młodszych czytelników – ale często wzmacniają dominację języka angielskiego kosztem różnorodności językowej Europy. Nowe inicjatywy, w tym narzędzia oparte na sztucznej inteligencji i platformy krajowe, wskazują na bardziej lokalne i inkluzywne alternatywy.

Wyniki ankiety wskazują na silną lojalność wobec autorów z kraju ojczystego (70% czytelników z dużym prawdopodobieństwem ich przeczyta), a także na otwartość na literaturę europejską i światową. Jednak luki w tłumaczeniach, słaba widoczność i ograniczone rekomendacje pozostają głównymi barierami dla obiegu transgranicznego. Adaptacje filmowe mogą znacząco zwiększyć popularność dzieł europejskich. Zróżnicowanie płciowe pozostaje nierównomierne – kobiety są niedoreprezentowane na listach bestsellerów, choć nieco bardziej widoczne na platformach cyfrowych.

Przyjrzenie się platformą i liście bestsellerów ujawnia nierównowagę strukturalną. Z analizy danych przeprowadzonej w kontekście badania wynika, że ​​na badanych platformach skierowanych do odbiorców globalnych często dominują tytuły spoza UE, a tytuły z UE stanowią zazwyczaj mniej niż 10% najpopularniejszych książek. Krajowe tytuły z UE cieszą się znacznie większą widocznością na lokalnych platformach UE i w krajowych sklepach internetowych platform międzynarodowych, podczas gdy tytuły spoza UE generalnie stanowią mniejszy udział, z istotnymi wyjątkami obserwowanymi głównie na mniejszych lub wspólnych rynkach językowych.

Sektor ten boryka się z ciągłymi barierami strukturalnymi utrudniającymi możliwości poznawania i widoczność:

• Luki w tłumaczeniach i wysokie koszty ograniczają transgraniczny obieg, a względna przystępność cenowa i powszechność wydań anglojęzycznych dodatkowo wzmacniają nierównowagę językową.
• Niespójne stosowanie standardów metadanych i katalogowanie utrudnia widoczność, zwłaszcza mniejszym wydawcom.
• Fragmentacja platform tworzy silosy, z ograniczoną interoperacyjnością między ekosystemami.
• Dominacja platform globalnych sprawia, że ​​autorzy z UE są niedostatecznie reprezentowani, a platformy specyficzne dla UE lub lokalne często nie mają odpowiedniej skali.
• Książki generowane przez sztuczną inteligencję szybko zalewają rynki cyfrowe, zwiększając ryzyko homogenizacji kulturowej i przytłaczając autentycznych dzieł europejskich.
• Presja na widoczność autorów stawia coraz większe wymagania w zakresie budowania marki osobistej i obecności w mediach społecznościowych, często stawiając autorów mniejszościowych i działających na mniejszych rynkach w niekorzystnej sytuacji.

Pomimo tych wyzwań istnieją istotne możliwości zwiększenia dostępności i widoczności literatury europejskiej, w tym:

• Tłumaczenie ludzkie pozostaje kluczowe dla dzieł literackich, zapewniając niuanse, kontekst kulturowy i integralność stylistyczną; programy finansowania UE, takie jak Kreatywna Europa, już to wspierają, ale dalsze inwestycje mogłyby wzmocnić sieci tłumaczy, zapewnić sprawiedliwe wynagrodzenie i transgraniczny obieg.
• Rozszerzenie produkcji e-booków i audiobooków w wielu językach zwiększa dostępność literatury w różnych krajach, przynosząc korzyści zarówno rodzimym użytkownikom języków, jak i osobom uczącym się, a jednocześnie obniżając koszty dla niezależnych autorów i małych wydawców.
• Inkluzywne kolekcje w bibliotekach cyfrowych i archiwach mogą uwypuklać głosy regionalne, niszowe i marginalizowane, przeciwdziałając dominacji tytułów głównego nurtu.
• Narzędzia wyszukiwania i rekomendacji oparte na sztucznej inteligencji w bibliotekach cyfrowych mogą wskazywać pomijane dzieła, poprawiać dostępność i wzmacniać reprezentację różnorodnej literatury europejskiej.