Jak informowaliśmy już wcześniej, 30 kwietnia ministra Marta Cienkowska podpisała nowelizację rozporządzenia dotyczącego opłat od urządzeń i nośników służących do utrwalania utworów oraz opłat od tych urządzeń i nośników z tytułu ich sprzedaży przez producentów i importerów. Środowisko czekało na tę nowelizację rozporządzenia od 15 lat. To przepisy uwzględniające opłaty dla przedstawicieli branży kreatywnej, w tym autorów i wydawców, należne im zgodnie z prawem europejskim. Nowa lista tzw. czystych nośników wejdzie w życie 6 miesięcy od daty podpisania nowelizacji.

Polska Izba Książki w imieniu i przy wsparciu swoich członków oraz we współpracy z innymi organizacjami wspierającymi branże kreatywną przez wiele lat zabiegała o zmiany na liście „czystych nośników” a w ostatnim czasie jako członek Koalicji Kultury wspierała także akcję Jeden podpis.
Cieszymy się, że dzięki wprowadzonym zmianom pisarze i pisarki oraz wydawcy będą otrzymywać w końcu odpowiednie wynagrodzenie, podobnie jak ich koledzy i koleżanki za granicą.

W kontekście nieprawdziwych informacji podawanych w mediach, w których twierdzono, że będzie to nowy podatek, który spowoduje wzrost cen sprzętu oraz że rozporządzenie jest niezgodne z przepisami prawa, poniżej zebraliśmy najważniejsze informacje:

• Zgodnie z rozporządzeniem, opłatami reprograficznymi zostały objęte powszechnie obecnie wykorzystywane do kopiowania, skanowania, zapisywania czy przechowywania kopii lub skanów książek, gazet, czasopism, filmów i muzyki urządzenia i nośniki, takie jak m.in. telefony komórkowe (w tym smartfony), tablety, komputery stacjonarne i przenośne, dyski twarde czy karty pamięci.
• Do tej pory opłatami objęte były kasety VHS, magnetofony czy magnetowidy, a nie realnie używane obecnie urządzenia.
• Od wyżej wymienionych urządzeń autorzy i wydawcy uzyskają 1/3 opłat (w przypadku tabletów 1/5).
• Pozostaje bez zmian 100 proc. opłata od kopiarek, skanerów, drukarek, urządzeń wielofunkcyjnych do kopiowania, drukowania lub skanowania oraz od papieru A3 i A4, która będzie trafiać do autorów i wydawców.
• Wysokość opłat pobieranych przez organizacje zbiorowego zarządzania będzie wynosiła co do zasady 1 proc. liczony od ceny netto sprzedaży przez producenta i importera urządzenia lub nośnika. Zatem, udział tej opłaty w cenie płaconej przez ostatecznego nabywcę będzie wynosił ułamek procenta. W przypadku tradycyjnych urządzeń reprograficznych wysokość opłat zostanie obniżona do 2 proc., a w przypadku papieru z obecnych 1,25 proc. do 0,75 proc.
• Opłaty od urządzeń wynoszą zaledwie 1-1,5% ceny urządzenia i powinien je ponosić producent. Wprowadzona nowelizacja nie powinna więc wpłynąć na ich ceny. Nie doszło do takich zmian w innych krajach europejskich, gdzie aktualizacji listy nośników dokonano już dawno. A warto zauważyć, że ceny smartfonów i tabletów w Polsce są równe lub wyższe niż w krajach o wiele zamożniejszych, w których system opłat na rzecz twórców od dawna obejmuje powszechnie używane urządzenia.
• Opłaty te są przewidzianą przez prawo europejskie i powszechną w całej Unii Europejskiej rekompensatą płaconą przez producentów i importerów urządzeń i nośników, służących do zwielokrotniania utworów, na rzecz będących podmiotami prywatnymi organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi, które dzielą i wypłacają uzyskane środki, po potrąceniu uzasadnionych i udokumentowanych kosztów ich poboru, podziału i wypłaty, na rzecz twórców, wydawców, producentów i artystów wykonawców książek, gazet, czasopism, filmów i muzyki.
• Polska była jednym z ostatnich europejskich krajów, który nie zaktualizował listy czystych nośników o obecnie używane nowoczesne urządzenia.
• Jak wygląda to w innych krajach europejskich? Np. w Niemczech twórcy otrzymują 205 mln euro rocznie z tytułu opłat reprograficznych, w Hiszpanii – 86 mln, na Węgrzech – 19 mln (roczne wpływy, dane za 2024 rok, za: Izba Wydawców Prasy). A w Polsce – tylko 8,5 mln. Różnica wynika wyłącznie z braku smartfonów i tabletów na liście.
• Opłaty od nowych urządzeń i nośników cyfrowych dla twórców i wydawców będą pobierane przez SAiW Copyright Polska i wypłacane wspólnie ze Stowarzyszeniem Dziennikarzy i Wydawców Repropol, jak ma to miejsce obecnie w przypadku wydawców książek, prasy i czasopism.
• Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego ma ustawowe umocowanie do zmiany listy nośników rozporządzeniem i nie ma tu miejsca łamanie Konstytucji ani innych przepisów.

Więcej informacji znajdziecie Państwo pod podanymi linkami:

• artykuł na portalu Rynek Książki:  https://rynek-ksiazki.pl/aktualnosci/nowelizacja-rozporzadzenia-o-oplatach-reprograficznych/ 
• strona kampanii #jedenpodpis: https://jedenpodpis.pl/
• informacja na stronie Stowarzyszenia Kreatywna Polska: https://www.kreatywnapolska.pl/oplata-reprograficzna-aktualizacja-listy-nosnikow/
• informacja na stronie Izby Wydawców Prasy: https://www.iwp.pl/oplaty-reprograficzne-sluszna-i-konieczna-zmiana-w-interesie-branzy-kreatywnej/