26 maja 2026 r. Rada Ministrów przyjęła opracowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego projekt ustawy o zabezpieczeniu socjalnym osób wykonujących zawód artystyczny. W czwartek 18 czerwca projekt będzie czytany w Sejmie. Jako Izba jesteśmy zwolennikami prowadzenia dalszych prac nad projektem.
To pierwsza tego typu ustawa w polskim porządku prawnym i ważny krok w stronę rozwiązania, na które środowisko artystyczne czekało od lat – realnego włączenia artystów i artystek, twórczyń i twórców do systemu ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych. Projekt jest odpowiedzią na wieloletni problem braku stabilnych ram zabezpieczenia dla osób pracujących w kulturze. Powstał w ramach szerokich konsultacji ze środowiskiem artystów.
W związku z wieloma fałszywymi informacjami, które pojawiają się w mediach na temat ustawy, poniżej przedstawiamy jej główne założenia.
Celem ustawy ma być odpowiedź na problem osób wykonujących zawody artystyczne oraz pracowników sektora kultury i sektora kreatywnego, wynikający przede wszystkim z braku adekwatności formy wykonywania przez nich działalności do comiesięcznego obowiązku płatności składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.
Jak wynika z badań zleconych przez ministerstwo, tytuł do ubezpieczenia tej grupy społecznej w ogromnej części nie wynika ze stabilnej formy zatrudnienia. Artyści oraz pracownicy sektora kultury i sektora kreatywnego borykają się z niestabilnymi, nieregularnymi lub niewystarczającymi dochodami. Badania również wskazują na znaczne zróżnicowanie poziomu przychodów artystów: bardzo wysokie zarobki jednostek i pozostawanie poniżej płacy minimalnej przez niemal 1/3 tego środowiska.
Projekt ustawy o zabezpieczeniu socjalnym osób wykonujących zawód artystyczny, zwany dalej „projektem ustawy”, odpowiada na dwie potrzeby środowiska artystów zawodowych:
- zapewnienie posiadania przez artystów bieżącego ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego;
- zapewnienie posiadania przez artystów wystarczającej ilości okresów składkowych, pozwalających na minimalną emeryturę w przyszłości.
Ustawa zakłada włączenie artystów zawodowych do systemu zabezpieczenia społecznego, ma więc funkcję socjalną, a bezpośrednim wsparciem objęci zostaną artyści o najniższych dochodach. Nastąpi to przez stworzenie możliwości przyznania im uprawnienia do otrzymania dopłaty celem uzupełnienia ich składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne do poziomu składek wynikających z minimalnego wynagrodzenia za pracę. To pierwszy etap budowania systemu zabezpieczenia społecznego artystów.
Zapisy ustawy będą dotyczyć artysty zawodowego, czyli osoby wykonującej w sposób stały, profesjonalny zawód artystyczny, a także legitymującej się weryfikowalnym dorobkiem. Status artysty zawodowego będzie można otrzymać w drodze decyzji administracyjnej. Status artysty zawodowego będzie podstawą uzyskania tytułu do ubezpieczenia społecznego. Dla artystów o niższych dochodach przewidziane będą dopłaty do ich składek, realizowane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W sprawie statusu artysty zawodowego orzekać ma Centrum Edukacji i Pracy Artystycznej, zwane dalej „CEiPA”, powstałe w wyniku przekształcenia Centrum Edukacji Artystycznej, które funkcjonuje obecnie na podstawie rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 27 marca 2019 r. w sprawie specjalistycznej jednostki nadzoru (Dz. U. z 2024 r. poz. 329). Decyzja wydawana będzie jednak w oparciu o opinię środowiska artystycznego, uczestniczącego w tym procesie w ramach Komisji Opiniującej. To ona oceniać będzie dorobek artystyczny wnioskodawcy.
Ważne linki:
- Projekt ustawy: https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12397303
- Informacje o ustawie na stronie rządowej:
- Kampania Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego: https://www.gov.pl/web/kultura/swiatbezartystow