Koalicja Czytająca Polska prezentuje dziś ekspercką publikację „Czytające Państwo” – konkretny plan wykorzystania czytania do wzmocnienia sześciu strategicznych obszarów funkcjonowania państwa, potraktowanego jako obrońca przed wyzwaniami współczesności. Publikacja to kolejny efekt kilkuletniego namysłu strategicznego Koalicji, rozwinięcie czerwcowego listu do premiera Donalda Tuska o budowaniu odporności społecznej.

Publikację można pobrać bezpłatnie: Czytające Państwo

W publikacji zidentyfikowano sześć strategicznych obszarów funkcjonowania państwa, w których czytanie książek działa jako sprawdzone narzędzie wzmacniania odporności.

• Bezpieczeństwo i odporność społeczna: czytanie buduje sprawczość, umiejętność samoorganizacji i gotowość wspólnot lokalnych do współpracy.
• Modele AI i odporność na dezinformację: krytyczne myślenie wykształcone przez czytanie warunkuje świadome i bezpieczne korzystanie ze sztucznej inteligencji.
• Gospodarka i innowacyjność: czytanie jest czynnikiem niezbędnym do wykształcenia co najmniej ośmiu z dziesięciu kompetencji przyszłości wskazanych przez Światowe Forum Ekonomiczne na 2030 rok.
• Edukacja dla przyszłości: czytanie i rozmowa o książkach to fundament kompetencji językowych, poznawczych i cyfrowych uczniów.
• Zdrowie i stabilność psychiczna: wspólne czytanie to udowodnione narzędzie profilaktyki uzależnień, depresji, samotności i demencji.
• Stabilność ustrojowa: czytanie uczy akceptacji różnic, wspiera dialog społeczny i łagodzi polaryzację — fundamenty odpornej demokracji.

„Czytające Państwo” w 5 krokach

Publikacja pokazuje, że wdrożenie proponowanych zmian nie wymaga tworzenia nowego, wielomiliardowego funduszu, lecz użycia zasobów, którymi państwo już dysponuje, oraz współpracy sektora publicznego, prywatnego i pozarządowego:

1. Zdrowie — rekomendowanie czytania rodzinnego jako narzędzia profilaktyki rozwojowej, uzależnień, demencji i wykluczenia przez NFZ, przychodnie i Narodowy Program Zdrowia.

2. Edukacja — budowanie w szkołach i przedszkolach holistycznych strategii wspierania radości czytania na każdym przedmiocie, nie tylko na języku polskim.

3. Nauka i rozwój — obowiązkowe kursy o roli czytania na uczelniach oraz zachęty do czytania w politykach kadrowych firm i spółek Skarbu Państwa.

4. Praca i polityka społeczna — szkolenia dla urzędów pracy, pracowników społecznych, minibiblioteki w ośrodkach pomocy społecznej, domach dziecka i żłobkach.

5. Bezpieczeństwo — międzywydziałowe zespoły ds. odporności społecznej w gminach, wykorzystujące biblioteki i wspólne czytanie do budowania dialogu i sprawczości lokalnych wspólnot.

Czerwcowy list do Premiera

Publikacja nawiązuje do listu, jaki 16 czerwca 2026 r. Koalicja „Czytająca Polska”, wraz z szerokim, międzysektorowym gronem sygnatariuszy z obszarów psychologii, prawa cyfrowego, biznesu i mediów, skierowała do premiera Donalda Tuska. List postulował:

• wpisanie do budżetu państwa na 2027 rok 0,5 mld zł rocznie na upowszechnianie czytania
• przywrócenie Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa i włączenie edukacji budującej odporność na dezinformację do Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2027–2031.

„Czytające Państwo” pokazuje, jak – niezależnie od decyzji budżetowych rządu – instytucje, samorządy
i firmy mogą już dziś zacząć wdrażać te postulaty własnymi zasobami.

Koalicja na rzecz czytającego państwa

Koalicja Czytająca Polska to nieformalna, międzysektorowa sieć, która od 2020 roku pracuje wspólnie nad tym, jak odpowiedzieć na najważniejsze wyzwania współczesności dzięki czytaniu. W 2024 r. opublikowana została pierwsza publikacja strategiczna „Czytająca szkoła” napisana w całości przez ekspertów-wolontariuszy Koalicji. Pracę Koalicji Czytająca Polska koordynuje Fundacja Powszechnego Czytania (FPC), a w pracach inicjatywy „Czytająca Polska” biorą udział:

• Instytucje: Biblioteka Narodowa, Narodowe Centrum Kultury, Instytut Książki, Ministerstwo Edukacji Narodowej – operatorzy Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa 2.0, Gdyńskie Centrum Kultury, Wrocławski Dom Literatury, Krakowskie Biuro Festiwalowe, Goyki 3 Art Inkubator, Ośrodek Rozwoju Edukacji, Uniwersytet w Białymstoku, Gdański Dom Literatury, Zamojska Akademia Kultury;

• Samorządy i organizacje samorządowe: Gdańsk, Kraków, Strumień, Warszawa, Wrocław, Zabrze, Zakopane, Unia Metropolii Polskich, Związek Gmin Wiejskich RP, Rozczytana aglomeracja, Poznański Zespół Żłobków;

• Wojewódzkie i Miejskie Biblioteki Publiczne: WBP Olsztyn, WBPiCAK w Poznaniu, MBP Zabrze, MBP Wrocław, MBP Choszczno, MBP Dąbrowa Górnicza, MBP Zakopane, MBP Wisła, MVP Radom, MBP Kielce, Biblioteka w Mieścisku;

• Biznes: Wydawnictwo Mamania, Wydawnictwo Nowa Era, Księgarnia Mamy To, Legimi, Lubimyczytac.pl, Międzynarodowe Targi Poznańskie, Wydawnictwo Agora, Wydawnictwo Poznańskie, Rossmann;

• Fundacje i Stowarzyszenia: Fundacja Powszechnego Czytania, CzasDzieci, Edico, Centrum Edukacji Obywatelskiej, Festiwal Stolica Języka Polskiego, Szkoła Edukacji UW i PAFW, Polska Izba Książki, Stowarzyszenie Tłumaczy Literatury, Fundacja Rozwoju Dzieci im. Komeńskiego, Fundacja Dom Książki w Poznaniu;

• Jednostki systemu oświaty: Regionalny Ośrodek Metodyczno-Edukacyjny Metis, Psychologia Edukacyjna, Szkoła Podstawowa nr 33 z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Stanisława Ligonia w Katowicach, Liceum ogólnokształcące nr VII we Wrocławiu;

• Prace inicjatywy „Czytająca Polska” koordynują: Fundacja Powszechnego Czytania, Biuro Prezydenta ds. Kultury Miasta Gdańsk, Polska Izba Książki, Wrocławski Dom Literatury | Wrocław Miasto Literatury UNESCO i KBF | Kraków Miasto Literatury UNESCO.