Publikujemy „LIST OTWARTY Sekcji Wydawnictw Niezależnych oraz Sekcji Wydawnictw Dziecięcych i Młodzieżowych Polskiej Izby Książki do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Pani Marty Cienkowskiej”, który dziś został wysłany do Ministerstwa:

List otwarty do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Szanowna Pani Ministro,

jako przedstawicielki i przedstawiciele Polskiej Izby Książki, zrzeszeni w Sekcji Wydawnictw Niezależnych oraz Sekcji Wydawnictw Dziecięcych i Młodzieżowych, zwracamy się do Pani z apelem o pilne podjęcie działań na rzecz ochrony i wzmocnienia pozycji małych, niezależnych oficyn wydawniczych działających na polskim rynku książki.

Reprezentujemy wydawnictwa, które od lat konsekwentnie realizują misję kulturotwórczą i edukacyjną: publikują ambitne książki dla dorosłych oraz wartościową, mądrą literaturę dziecięcą i młodzieżową, dbając o wysoki poziom merytoryczny oraz edytorski. Są to książki tworzone z myślą o długofalowym dobru społecznym – nie o krótkotrwałym efekcie sprzedażowym.

Małe i średnie oficyny wydawnicze pełnią kluczową, społecznie odpowiedzialną funkcję w budowaniu różnorodności kulturowej, wspieraniu debaty publicznej oraz edukacji czytelniczej od najmłodszych lat, realnie wspomagając państwo w realizacji jego celów edukacyjnych i kulturowych. To one umożliwiają zaistnienie debiutującym twórcom, w tym autorom poezji, dramatów i książek artystycznych, publikują ambitną literaturę faktu, książki podejmujące tematy trudne, niszowe lub niedochodowe z perspektywy wielkich podmiotów, a jednocześnie niezbędne dla rozwoju kultury i świadomości społecznej.

Literatura dziecięca i młodzieżowa małych wydawnictw ma szczególne wyzwania: kształtuje kompetencje czytelnicze, empatię i krytyczne myślenie, współtworząc fundamenty przyszłego, dojrzałego społeczeństwa obywatelskiego.

Jednakże w dużej mierze nieuregulowany rynek książki stawia małe wydawnictwa w pozycji strukturalnie słabszej. Mechanizmy rynkowe narzucane są przez najsilniejsze podmioty, przy czym znaczna część środków finansowych nie trafia do tych, którzy faktycznie tworzą książkę, w tym między innymi do małych, niezależnych wydawnictw.

Szczególnie problematyczne są:

• agresywna polityka cenowa i wojny rabatowe, które sprawiają, że książka nie jest postrzegana jako dobro kultury;
• koncentracja rynku hurtowego i dystrybucyjnego, ograniczająca realną konkurencję jakościową;
• brak przejrzystego i niezależnego systemu raportowania sprzedaży;
• niestabilność i skomplikowanie systemu dofinansowań publicznych, utrudniające długofalowe planowanie wydawnicze.

W takich warunkach wydawnictwa kierujące się nie wyłącznie zyskiem, lecz jakością i odpowiedzialnością, ponoszą nieproporcjonalnie wysokie ryzyko.

Jako członkowie Sekcji Wydawnictw Niezależnych oraz Sekcji Wydawnictw Dziecięcych i Młodzieżowych Polskiej Izby Książki stoimy na stanowisku, że ochrona biblioróżnorodności i jakości rynku książki wymaga działań systemowych. Dlatego apelujemy o:

• ustabilizowanie rynku i stworzenie warunków do konkurowania jakością, a nie ceną;
• uporządkowanie łańcucha dystrybucji i ograniczenie wyniszczających wojen rabatowych;
• wprowadzenie niezależnego, transparentnego systemu raportowania danych sprzedażowych dla wszystkich formatów książki;
• uproszczenie procedur dotacyjnych oraz zwiększenie dostępnych środków, tak aby realnie odpowiadały potrzebom sektora;
• reformę systemu zakupów bibliotecznych, wzmacniającą małe i średnie wydawnictwa;
• zapewnienie ciągłości i przewidywalności programów wspierających czytelnictwo, w tym Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa;
• wprowadzenie narzędzi wspierających czytelnictwo oraz wzrost rynku książki, np. odliczenia od podatku PIT (na wzór ulgi na internet) i/lub bonu na kulturę.

Przyszłość małych, niezależnych wydawnictw nie jest wyłącznie problemem branżowym i dlatego niniejszy list kierujemy nie tylko do Pani Ministry, ale także do opinii publicznej, w której najlepszym interesie jest dbałość o jakość życia kulturalnego, edukacji oraz dostępu nas wszystkich – dzieci, młodzieży i dorosłych – do ambitnej, różnorodnej, dobrej literatury.

Jesteśmy otwarci na dialog i współpracę nad rozwiązaniami, które pozwolą zachować żywy, pluralistyczny i sprawiedliwie funkcjonujący rynek książki w Polsce.

Z wyrazami szacunku,

Sekcja Wydawnictw Niezależnych oraz Sekcja Wydawnictw Dziecięcych i Młodzieżowych Polskiej Izby Książki